LOY KRATHONG 2025

มนตราแห่งแสง! 3 รูปแบบ 'ลอยกระทง' ที่แตกต่างตามท้องถิ่น

ความงามและศรัทธาที่หลากหลายของไทย 

"ลอยกระทง" เทศกาลแห่งแสงและศรัทธาในคืนวันเพ็ญเดือนสิบสอง ที่คนไทยร่วมกันบูชาเทพีแห่งน้ำและปล่อยความทุกข์โศกให้ลอยไปกับสายน้ำ แต่ความงดงามนี้ไม่ได้มีเพียงรูปแบบเดียว เพราะในแต่ละภูมิภาคของไทยก็ได้ปรับเปลี่ยนรายละเอียดและเอกลักษณ์ให้เข้ากับความเชื่อและสภาพแวดล้อมท้องถิ่นอย่างน่าสนใจ ทำให้เทศกาลแห่งแสงนี้มีเสน่ห์ที่หลากหลายตามท้องที่อย่างแท้จริง

1. ลอยกระทง (ภาคกลางและทั่วไป): การขอขมาพระแม่คงคา และการลอยความโศก
ประเพณีลอยกระทงในรูปแบบทั่วไปและในพื้นที่ภาคกลาง มีจุดมุ่งหมายหลักอยู่ที่การบูชาน้ำและลอยความโศกเศร้า ความหมายและที่มาคือ การขอขมา "พระแม่คงคา" หรือเทพีแห่งน้ำ ที่เราได้ใช้น้ำและทิ้งสิ่งปฏิกูลลงไป ตลอดจนเป็นการ ลอยความทุกข์โศก เคราะห์ร้าย ให้ลอยไปกับสายน้ำ กิจกรรมที่โดดเด่นในพื้นที่เหล่านี้จึงเน้นความบันเทิงริมน้ำ เช่น การประกวดนางนพมาศ และการประกวดกระทงสวยงาม โดยมีแก่นหลักคือการบูชาน้ำและใช้กระทงเป็นพาหนะหลักในการลอยความโศกเศร้า

2. ยี่เป็ง (จังหวัดเชียงใหม่): บูชาฟ้าด้วยโคมลอยอันสว่างไสว 
"ยี่เป็ง" คือชื่อเรียกประเพณีนี้ในภาษาล้านนา ที่มีเอกลักษณ์โดดเด่นคือการ ปล่อยแสงขึ้นสู่ท้องฟ้า แทนการลอยลงน้ำเป็นหลัก ความหมายของยี่เป็งเน้นไปที่ความเชื่อทางพุทธศาสนา นั่นคือ การบูชาพระเกตุแก้วจุฬามณี บนสรวงสวรรค์ และเป็นการลอยเคราะห์ไปพร้อมกัน ไฮไลต์ที่ทำให้ทั่วโลกจดจำคือ การปล่อยโคมลอยจำนวนนับพันดวง สู่ท้องฟ้ายามค่ำคืน สร้างภาพแสงที่งดงามและน่าอัศจรรย์ นอกจากนี้ ยังมีการ จุดผางประทีป (ถ้วยดินเผาเล็ก ๆ ใส่เทียน/น้ำมัน) ประดับประดาตามวัดวาอารามและบ้านเรือนให้สว่างไสวไปทั่วเมือง

3. ลอยกระทงสาย (จังหวัดตาก): มหัศจรรย์แห่งแสงบนผืนน้ำที่ทอดยาว 
ประเพณีนี้เป็นภูมิปัญญาและเอกลักษณ์เฉพาะของชาวจังหวัดตาก โดยมีที่มาจากการ บูชารอยพระพุทธบาท ณ หาดทรายริมแม่น้ำนัมมทาในอินเดีย แต่ถูกสร้างสรรค์ให้เป็นเอกลักษณ์ท้องถิ่นด้วย การแข่งขันลอยกระทงสาย ซึ่งเป็นกิจกรรมไฮไลต์ที่ไม่เหมือนใคร โดยจะใช้กระทงที่ทำจาก กะลามะพร้าว ที่ขัดเกลาอย่างดี บรรจุด้วยเชื้อเพลิง และจะถูกปล่อยลงแม่น้ำปิงอย่างต่อเนื่อง นับพันดวง เพื่อให้แสงไฟไหลเรียงต่อกันเป็นสายยาวตามชื่อประเพณี ซึ่งสร้างภาพมหัศจรรย์ของ "สายธารแห่งแสง" ที่ทอดยาวบนผิวน้ำอย่างต่อเนื่อง และแสดงถึงความสามัคคีของชุมชน

แม้จะเรียกในชื่อใกล้เคียงกัน แต่ทั้งสามประเพณีก็มีแก่นที่ต่างกันอย่างชัดเจน: ลอยกระทงทั่วไปเน้นการ ขอขมาและลอยทุกข์ลงน้ำ, ยี่เป็งเน้นการ บูชาขึ้นฟ้าด้วยโคมลอย, และลอยกระทงสายเน้นการ แข่งขันและสร้างภาพแสงไฟที่ไหลเป็นสาย บนผืนน้ำ ทำให้เห็นความหลากหลายทางวัฒนธรรมที่ถูกปรับให้เข้ากับความเชื่อและสภาพแวดล้อมของแต่ละท้องถิ่นได้อย่างงดงามและมีมนตรา